Pozycje otwarte na koniec roku a PIT-38

31 grudnia o północy Twój rachunek pokazuje pewien stan konta. Część tego stanu to zysk zrealizowany, a część to pozycje, które wciąż są otwarte i mogą jeszcze wszystko zmienić. Do PIT-38 wchodzi tylko jedno z tych dwóch.

Zasada: liczy się realizacja

Podatek dotyczy dochodu uzyskanego. Art. 30b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT mówi o dochodach z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Dopóki pozycja jest otwarta, nie doszło ani do zbycia, ani do realizacji.

Wynika z tego reguła, która porządkuje cały problem:

Pozycja otwarta 31 grudnia nie wchodzi do rozliczenia za ten rok. Wejdzie do rozliczenia za rok, w którym ją zamkniesz.

Niezrealizowany zysk nie jest przychodem, a niezrealizowana strata nie jest kosztem. Są to wielkości czysto rachunkowe, widoczne w platformie jako „floating".

Co z tego wynika w praktyce

Rok podatkowy wyznacza data zamknięcia

Pozycję kwalifikujesz do roku po dacie zamknięcia, nie otwarcia. Kilka przypadków:

Trzeci wiersz jest wart uwagi: pozycja otwarta w poprzednim roku, a zamknięta w rozliczanym, wchodzi w całości do rozliczanego roku. Nie dzieli się wyniku proporcjonalnie między lata.

Filtrowanie raportu

Przy generowaniu raportu z MetaTradera warto pamiętać, że sekcja „Pozycje" albo „Transakcje" zawiera zamknięte operacje, natomiast otwarte pozycje pokazywane są osobno, zwykle jako „Otwarte pozycje". Do rozliczenia bierzesz wyłącznie te pierwsze.

Nasz kalkulator odfiltrowuje to automatycznie: do wyniku wchodzą tylko zrealizowane transakcje, a operacje niebędące handlem, takie jak wpłaty, wypłaty czy bonusy, są pomijane.

Uwaga na zakres dat w raporcie

Jeżeli ustawisz w platformie zakres dokładnie od 1 stycznia do 31 grudnia, otrzymasz operacje z tego okresu. Problem pojawia się przy pozycjach otwartych w poprzednim roku: część platform filtruje po dacie otwarcia, więc pozycja otwarta w grudniu 2025, a zamknięta w styczniu 2026 może nie znaleźć się w raporcie za 2026.

Najbezpieczniej wygenerować całą historię i pozwolić narzędziu przypisać transakcje do właściwego roku po dacie zamknięcia. Nasz kalkulator wyprowadza rok podatkowy z dat zamknięcia, a nie z ustawień eksportu.

Ważne: to nie jest optymalizacja

Skoro rok podatkowy zależy od momentu zamknięcia, pojawia się pokusa: zamknąć stratną pozycję w grudniu, żeby obniżyć tegoroczny dochód, albo przetrzymać zyskowną do stycznia, żeby przesunąć podatek o rok.

To jest realny mechanizm, ale wymaga uczciwego postawienia sprawy: decyzja podatkowa nie powinna sterować decyzją inwestycyjną. Przetrzymanie pozycji tylko dla efektu podatkowego naraża Cię na ryzyko rynkowe, które łatwo przewyższy oszczędność. Kolejność powinna być odwrotna: najpierw sensowna decyzja rynkowa, potem świadomość jej skutku podatkowego.

Jeżeli już rozważasz domknięcie stratnych pozycji przed końcem roku, zrób to przed 31 grudnia, bo po tej dacie rok jest zamknięty i nic już nie zmienisz. Warto wtedy znać swój bieżący wynik, a nie zgadywać.

Częste pytania

Czy muszę wykazać wartość otwartych pozycji gdziekolwiek w PIT-38?

Nie. Formularz nie przewiduje pozycji na niezrealizowany wynik.

Co jeśli pozycja jest otwarta od trzech lat?

Nadal nic nie rozliczasz. Cały jej wynik trafi do roku zamknięcia.

Czy swap naliczony w grudniu od otwartej pozycji jest kosztem tego roku?

Punkty swap są naliczane na bieżąco, ale w rozliczeniu instrumentów pochodnych ujmuje się je zwykle łącznie z wynikiem transakcji, czyli w momencie zamknięcia. Nasz kalkulator stosuje konsekwentnie datę zamknięcia i wprost o tym uproszczeniu informuje. Przy dużych kwotach swapów na pozycjach przetrzymywanych przez przełom roku warto skonsultować ujęcie z doradcą.

Co ze stanem konta na 31 grudnia?

Saldo rachunku nie jest podstawą opodatkowania. Podstawą jest suma zrealizowanych wyników, przeliczona na złote według kursów z dat poszczególnych zamknięć.

Podsumowanie

Do PIT-38 wchodzą wyłącznie pozycje zamknięte w rozliczanym roku, niezależnie od tego, kiedy zostały otwarte. Niezrealizowany zysk i strata nie mają znaczenia podatkowego, a saldo rachunku na koniec roku nie jest podstawą opodatkowania. Przy eksporcie danych bezpieczniej wziąć całą historię i przypisywać transakcje po dacie zamknięcia.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 30b ust. 1 pkt 1 (dochody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających).
• Ustawa o PIT, art. 30b ust. 2 (dochód jako różnica między sumą przychodów a kosztami ich uzyskania).
• Ustawa o PIT, art. 11a ust. 1 (kurs NBP właściwy dla dnia uzyskania przychodu, czyli zamknięcia pozycji).
• Formularz PIT-38 (brak pozycji na wynik niezrealizowany).

*Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z doradcą podatkowym.*