Ten przewodnik prowadzi przez całe rozliczenie: od pliku z brokera do konkretnych pól formularza. Zakłada typową sytuację polskiego tradera: rachunek CFD u zagranicznego brokera, brak PIT-8C, konto w walucie obcej.
Krok 1: ustal, co w ogóle rozliczasz
Podstawą jest art. 30b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT: od dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Kontrakty CFD na waluty, indeksy, towary czy akcje są pochodnymi instrumentami finansowymi i mieszczą się w tym przepisie.
Podatek płacisz od dochodu, czyli różnicy między przychodami a kosztami ich uzyskania, a nie od obrotu ani od kwoty wypłaconej z rachunku.
Moment powstania przychodu
Przychód powstaje w chwili realizacji, czyli zamknięcia pozycji. Ma to dwie ważne konsekwencje:
- Pozycje otwarte na 31 grudnia nie wchodzą do rozliczenia. Niezrealizowany zysk lub strata nie jest jeszcze przychodem ani kosztem. Wejdzie do rozliczenia w roku, w którym pozycję zamkniesz.
- Wypłata środków z rachunku nie ma znaczenia podatkowego. Zysk zrealizowany i pozostawiony na rachunku brokera jest opodatkowany tak samo jak wypłacony na konto bankowe. To jedno z najczęstszych nieporozumień.
Krok 2: pobierz pełną historię za rok podatkowy
W MetaTraderze 4 lub 5 otwórz panel Toolbox, zakładkę Historia, kliknij prawym przyciskiem i ustaw zakres na cały rok podatkowy albo na całą historię. Następnie wybierz Raport i zapisz plik.
Uwaga praktyczna: MetaTrader domyślnie pokazuje ostatni miesiąc. Wygenerowanie raportu bez zmiany zakresu to najczęstsza przyczyna niekompletnego rozliczenia.
Jeżeli masz kilka rachunków, pobierz raport z każdego osobno. Rozliczenie obejmuje wszystkie.
Krok 3: przelicz każdą transakcję na złote
To jest etap, który przesądza o poprawności całego rozliczenia i jednocześnie ten, na którym najczęściej wykłada się liczenie w arkuszu.
Art. 11a ust. 1 ustawy o PIT stanowi, że przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.
Rozłóżmy to na czynniki:
- kurs średni NBP, czyli tabela A, a nie kurs brokera ani kurs kantoru,
- z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego, a nie z dnia transakcji,
- dzień uzyskania przychodu, czyli dzień zamknięcia pozycji.
Jeżeli pozycja została zamknięta w poniedziałek, właściwy jest kurs z piątku. Jeżeli w sobotę lub w święto, bierzesz ostatni wcześniej opublikowany kurs.
Symetryczny przepis dla kosztów zawiera art. 11a ust. 2: koszty poniesione w walutach obcych przelicza się według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Kluczowe jest to, że kurs ustala się osobno dla każdej transakcji. Nie wolno przyjąć jednego kursu na koniec roku ani kursu średniorocznego. Przy dwustu transakcjach oznacza to dwieście zapytań do tabel NBP.
Krok 4: policz przychody i koszty
Do przychodu wchodzą zyskowne transakcje. Do kosztów uzyskania przychodu wchodzą:
- transakcje stratne,
- prowizje pobrane przez brokera,
- ujemne punkty swap (koszt finansowania pozycji przez noc),
- inne opłaty bezpośrednio związane z transakcjami.
Dodatnie punkty swap powiększają przychód.
Prowizja przy otwarciu też jest kosztem
Na rachunkach typu ECN/Raw broker pobiera prowizję zarówno przy otwarciu, jak i przy zamknięciu pozycji. Obie są kosztem uzyskania przychodu. Pominięcie prowizji z otwarcia zawyża dochód i podatek, a to błąd, który przy aktywnym handlu potrafi kosztować realne pieniądze.
Krok 5: wypełnij formularz
Przy braku PIT-8C kwoty trafiają do Części C, wiersz 2 „Inne przychody":
| Pozycja | Co wpisać |
|---|---|
| poz. 22 | Przychód, czyli suma zyskownych transakcji w PLN |
| poz. 23 | Koszty uzyskania przychodów w PLN |
| poz. 26 / 27 | Wiersz „Razem", przy braku PIT-8C równe pozycjom 22 i 23 |
| poz. 28 | Dochód, gdy przychód przewyższa koszty |
| poz. 29 | Strata, gdy koszty przewyższają przychód |
Dalej Część D, czyli obliczenie zobowiązania:
| Pozycja | Co wpisać |
|---|---|
| poz. 30 | Straty z lat ubiegłych, nie więcej niż kwota z poz. 28 |
| poz. 31 | Podstawa obliczenia podatku, po zaokrągleniu do pełnych złotych |
| poz. 33 | Podatek: 19% kwoty z poz. 31 |
| poz. 34 | Podatek zapłacony za granicą, zwykle pusty przy CFD |
| poz. 35 | Podatek należny, po zaokrągleniu do pełnych złotych |
Wiersz 1 Części C („Przychody wykazane w części D informacji PIT-8C") zostaje pusty, bo PIT-8C nie otrzymałeś.
Zaokrąglanie
Formularz wymaga zaokrąglenia podstawy do pełnych złotych, a następnie zaokrąglenia podatku. Kolejność ma znaczenie: najpierw zaokrąglasz podstawę, potem liczysz 19% i zaokrąglasz wynik. Liczenie 19% od niezaokrąglonego dochodu daje inną kwotę.
Krok 6: złóż w terminie
PIT-38 składa się w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Podstawą jest art. 45 ust. 1 w związku z ust. 1a pkt 1 ustawy o PIT.
Jeżeli rok zakończył się stratą, zeznanie i tak składasz. Bez tego stracisz prawo do odliczenia straty w kolejnych latach.
Podatek wynikający z zeznania płacisz w tym samym terminie.
Czy da się to policzyć ręcznie
Da się, przy kilkunastu transakcjach. Przy stu czy tysiącu robi się to zajęciem na weekend i źródłem błędów, głównie przy kursach D-1 i przy prowizjach z otwarcia.
Nasz kalkulator wykonuje kroki 3 do 5 automatycznie: parsuje raport, pobiera właściwe kursy z API NBP dla każdej transakcji osobno, rozbija wynik na zysk z ceny, swap i prowizje oraz zwraca gotowe kwoty do konkretnych pozycji formularza. Do 70 transakcji jest darmowy i nie wymaga zakładania konta.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 30b ust. 1 pkt 1 (19% od dochodów z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych).
- Ustawa o PIT, art. 11a ust. 1 i ust. 2 (kursy NBP dla przychodów i kosztów w walutach obcych).
- Ustawa o PIT, art. 45 ust. 1 i ust. 1a pkt 1 (odrębne zeznanie, termin).
- Ustawa o PIT, art. 9 ust. 3 (rozliczanie strat z lat ubiegłych).
- Formularz PIT-38 wraz z broszurą informacyjną Ministerstwa Finansów (układ Części C i D, numeracja pozycji, zasady zaokrągleń).
*Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z doradcą podatkowym.*