To jedno z najczęściej zadawanych i najgorzej wyjaśnianych pytań w polskim forexie. Odpowiedź brzmi: zwykle nie, a intuicja, która prowadzi do odpowiedzi „tak", opiera się na pomyleniu dwóch różnych rzeczy.
Czym w istocie jest PIT/ZG
PIT/ZG to informacja o wysokości dochodów z zagranicy i zapłaconym podatku. Kluczowe są tu dwa człony, a zwłaszcza drugi. Załącznik służy do rozliczenia mechanizmu unikania podwójnego opodatkowania: pokazujesz w nim, ile dochodu osiągnąłeś za granicą i ile podatku tam zapłaciłeś, żeby móc ten podatek odliczyć od polskiego.
Podstawą tego mechanizmu dla zysków kapitałowych jest art. 30b ust. 5a ustawy o PIT:
Jeżeli podatnik [...] osiąga dochody, o których mowa w ust. 1, zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza jej granicami, dochody te łączy się i od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu za granicą. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą.Art. 30b ust. 5b dodaje, że gdy podatnik uzyskuje takie dochody wyłącznie poza granicami Polski, zasadę z ust. 5a stosuje się odpowiednio.
Zwróć uwagę na to, wokół czego zbudowany jest cały przepis: wokół podatku zapłaconego za granicą.
Pomyłka, która generuje pytanie
Rozumowanie, które prowadzi na manowce, wygląda tak: „Mój broker ma siedzibę na Cyprze, więc mój dochód jest zagraniczny, więc muszę złożyć PIT/ZG".
Problem w tym, że miejsce siedziby brokera nie jest tym samym co zapłacenie podatku za granicą. Typowy detaliczny rachunek forex u brokera cypryjskiego, australijskiego czy seszelskiego działa tak, że żaden podatek od Twojego zysku nie jest tam pobierany. Broker wypłaca Ci środki w kwocie brutto. Cały ciężar opodatkowania spoczywa na Tobie w Polsce.
Skoro nie zapłaciłeś podatku za granicą, to nie masz czego odliczać, a mechanizm z art. 30b ust. 5a nie ma czego rozliczać. Załącznik PIT/ZG traci wtedy funkcję.
W praktyce oznacza to, że przeciętny polski trader handlujący CFD u zagranicznego brokera:
- składa PIT-38 i wykazuje w nim całość dochodu,
- nie składa PIT/ZG, bo za granicą nie potrącono mu podatku.
Kiedy PIT/ZG jednak będzie potrzebny
Są sytuacje, w których podatek za granicą realnie zostaje pobrany. Najczęstsza z nich to dywidendy z akcji zagranicznych, od których płatnik potrąca podatek u źródła (withholding tax). Wtedy istnieje kwota faktycznie zapłacona za granicą i mechanizm odliczenia ma zastosowanie.
Jeżeli więc na tym samym rachunku obok CFD trzymasz akcje wypłacające dywidendę, sytuacja przestaje być prosta. Dywidendy rządzą się własnymi zasadami, mają odrębne pozycje w formularzu i wymagają uwzględnienia stawki wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. To temat wykraczający poza rozliczenie samego forexu i wart osobnej konsultacji.
Drugi przypadek to sytuacja, w której broker rzeczywiście pobrał podatek od zysku kapitałowego. Zdarza się to rzadko przy rachunkach detalicznych, ale jeśli w zestawieniu widzisz pozycję opisaną jako podatek potrącony, sprawdź jej charakter, zanim uznasz, że jej nie ma.
Gdzie w PIT-38 pojawia się podatek zapłacony za granicą
W formularzu PIT-38 służy do tego pozycja 34: „Podatek zapłacony za granicą, o którym mowa w art. 30b ust. 5a i 5b ustawy (przeliczony na złote)". Wpisana tam kwota pomniejsza podatek należny wykazywany w poz. 35.
Jeżeli nic za granicą nie zapłaciłeś, pozycja 34 pozostaje pusta, a podatek należny równa się kwocie z poz. 33.
Ważny szczegół techniczny: podatek zapłacony za granicą trzeba przeliczyć na złote. Stosuje się do tego art. 11a ust. 3, który dla kwot podatku każe przyjąć kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zapłaty podatku.
Limit odliczenia
Nawet gdy podatek za granicą został zapłacony, odliczenie nie jest nieograniczone. Art. 30b ust. 5a wprowadza limit proporcjonalny: odliczenie nie może przekroczyć tej części polskiego podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą.
W praktyce oznacza to, że jeżeli za granicą pobrano od Ciebie podatek według stawki wyższej niż polskie 19%, nadwyżki nie odliczysz w Polsce. Ewentualny zwrot tej nadwyżki jest sprawą do załatwienia z zagraniczną administracją podatkową, zwykle na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Podsumowanie
PIT/ZG służy do rozliczenia podatku zapłaconego za granicą, a nie do zgłaszania faktu, że broker ma zagraniczną siedzibę. Typowy rachunek CFD nie generuje zagranicznego podatku, więc typowy polski trader składa sam PIT-38 bez załącznika. Sytuacja zmienia się, gdy w grę wchodzą dywidendy zagraniczne z potrąconym podatkiem u źródła. Wtedy warto rozliczenie skonsultować, bo dochodzą stawki traktatowe i limit proporcjonalnego odliczenia.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 30b ust. 5a (łączenie dochodów krajowych i zagranicznych, odliczenie podatku zapłaconego za granicą, limit proporcjonalny).
- Ustawa o PIT, art. 30b ust. 5b (odpowiednie stosowanie przy dochodach wyłącznie zagranicznych).
- Ustawa o PIT, art. 11a ust. 3 (przeliczanie zapłaconego podatku na złote).
- Formularz PIT-38, Część D, poz. 34 „Podatek zapłacony za granicą, o którym mowa w art. 30b ust. 5a i 5b ustawy (przeliczony na złote)".
*Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Rozliczenie dywidend zagranicznych i stawek traktatowych wymaga indywidualnej analizy, w razie wątpliwości skonsultuj się z doradcą podatkowym.*